του Κωνσταντίνου Δημόπουλου, Αντ. Συνδέσμου Φιλολόγων Ναυπακτίας

 

 

Με αφορμή την παρουσίαση των Νεφελών του Αριστοφάνη από το θεατρικό εργαστήρι της Ειρήνης Ευαγγελάτου στο αρχαίο θέατρο της Μακύνειας τη Δευτέρα 31 Ιουλίου  ,θα θελα να παρουσιάσω εν τάχει την υπόθεσή της και κυρίως να παραμείνω στο διαχρονικά και άκρως επίκαιρο μήνυμα της!

Οι Νεφέλες διδάχθηκαν  το 423π.X. στα Μεγάλα Διονύσια και πήραν την τρίτη θέση. O μεγάλος κωμωδιογράφος καυτηριάζει τα φροντιστήρια των σοφιστών στην Αθήνα και την «προοδευτική» παιδεία που παρείχε την εποχή εκείνη ο πρωταγωνιστής  Σωκράτης. Εκθέτει τις αρνητικές συνέπειες που είχε η σύγχρονη σοφιστική κίνηση σε ιδιωτικό επίπεδο, τις επιδράσεις της σοφιστικής επιχειρηματολογίας στον χώρο της οικογένειας και παρουσιάζει την υπονόμευση των πατροπαράδοτων ηθών και κανόνων, αναλύοντας την κρίση της ηθικής και της πολιτικής στην αθηναϊκή κοινωνία, την παρακμή του παλαιού εκπαιδευτικού συστήματος και την πάλη των δύο γενεών.

Ο Στρεψιάδης, ένας γέρος Αθηναίος χωριάτης, αναγκάστηκε να αφήσει το κτήμα του και να κλειστεί στην Αθήνα, λόγω των συχνών επιδρομών που έκαναν οι Σπαρτιάτες στην Αττική, την περίοδο του Πελοποννησιακού Πολέμου. Παντρεμένος με μία αριστοκράτισσα Αθηναία απέκτησαν ένα γιο, τον Φειδιππίδη, που αναθρεμμένος σαν αριστοκράτης, έφτασε στο σημείο να καταχρεώσει τον πατέρα του με τις σπατάλες του. Στριμωγμένος ο Στρεψιάδης από τους δανειστές του παίρνει την απόφαση να στείλει το γιο του στο Φροντιστήριο του Σωκράτη για να μάθει τον άδικο και τον δίκαιο λόγο, ώστε να μπορεί να δικαιώνεται στις δίκες και να γλιτώσει από τα διάφορα δανεικά και αγύριστα. Ο Φειδιππίδης, δεν έχει καμιά όρεξη να κλειστεί στη σχολή κι έτσι, ο γέρο Στρεψιάδης, αναγκάζεται να φοιτήσει ο ίδιος στο Φροντιστήριο. Γρήγορα όμως ο Σωκράτης τον διώχνει ως ανεπίδεκτο μαθήσεως και τελικά πείθει τον γιο του να φοιτήσει στη σχολή του μεγάλου φιλοσόφου. Σύντομα θα αντιληφθεί πως όλα τα μαθήματα που πήρε ο γιος του, θα τα πληρώσει ο ίδιος και πικρά μάλιστα…

Εκ πρώτης όψεως οι «Νεφέλες» δείχνουν να είναι μια ηθικοπλαστική οικογενειακή ιστορία, που προειδοποιεί για τους κινδύνους της υπερβολής, αλλά και των εύκολων λύσεων, στις οποίες καταφεύγει κανείς, ώστε να αποφύγει τις ευθύνες του. Σε αντίθεση, δηλαδή, με άλλες κωμωδίες του Αριστοφάνη, που ασχολούνται εμφανώς με τη res publica, οι «Νεφέλες» δείχνουν να ασχολούνται με τη res privata. Στην επιφάνεια και μόνο, όμως, είναι οι «Νεφέλες» η ιστορία ενός κατακαημένου, καταχρεωμένου φουκαρά. Κατά βάθος πρόκειται για την κωμωδία μιας κοινωνίας που ταλανίζεται από σοβαρότατες στρεβλώσεις, ηθικές, κοινωνικές, παιδαγωγικές και άλλες, και αποτελείται από ανθρώπους που στερούνται ακόμη και την πιο στοιχειώδη ικανότητα ορθής κρίσης. Ως τέτοια λοιπόν, και αυτή η αριστοφανική αυτή κωμωδία είναι ουσιωδέστατα πολιτική. Οι «Νεφέλες» είναι η κωμωδία της Κρίσης! Η κρίση των «Νεφελών» είναι μόνο δευτερευόντως… κρίση χρέους! Πρόκειται, πολύ σοβαρότερα, για κρίση πολιτική και κοινωνική! Ακόμη πιο βαθιά, στις «Νεφέλες» έχουμε να κάνουμε με μια κρίση ηθικού προσανατολισμού , από την οποία εκπορεύονται όλες οι λοιπές κακοδαιμονίες της κοινωνίας. Η κοινωνία των «Νεφελών» βαδίζει στα τυφλά , διεφθαρμένη από τον πόλεμο, τον ασύδοτο νεωτερισμό ή και την άκριτη προσκόλληση στο παρελθόν, την τάση του κοινού ανθρώπου προς τη μικρομπαγαμποντιά (που παράγει τους μεγαλομπαγαμπόντηδες), την πολιτική και κοινωνική ανωριμότητα και την έλλειψη ουσιαστικής παιδείας, η οποία στερεί από τους πολίτες την ορθή κρίση.

 

 

Share on Facebook0Tweet about this on TwitterShare on Google+0Email this to someone
 
 

Αφήστε το σχόλιό σας

Το email σας δεν θα δημοσιευτεί.